Zarządzanie ryzykiem

Jedną z cech charakterystycznych ryzyka jest to, że ciężko je zdefiniować. Na potrzeby dalszych rozważań przyjmijmy jednak następującą definicję ryzyka:

 Ryzyko jest to możliwość, że wydarzy się coś niepożądanego.

 Tak zdefiniowane ryzyko w kontekście łańcucha dostaw możemy podzielić na ryzyka zewnętrzne i wewnętrzne. Ryzyka zewnętrzne to takie, które zależne są od czynników niezwiązanych bezpośrednio z łańcuchem dostaw:

  • politycznych (np. embarga, wojny),
  • społecznych (np. strajki, regulacje prawne mające wpływ na koszty – wprowadzenie płacy minimalnej),
  • ekonomicznych (np. wahania kursów walut, zmiany taryf celnych),
  • środowiskowych (np. klęski żywiołowe, sztormy, trzęsienia ziemi).

Z kolei ryzyka wewnętrzne to te, które związane są bezpośrednio z łańcuchem dostaw i wzajemnym oddziaływaniem na siebie poszczególnych jego składowych:

  • ryzyko rozmytej odpowiedzialności, wynikające z zacierania się granic pomiędzy firmami dostawcy i nabywcy (występuje często w wielopoziomowych, złożonych organizacjach),
  • ryzyko nietrafności decyzji, występujące w skomplikowanych łańcuchach dostaw, szczególnie kiedy komunikacja w obrębie łańcucha dostaw wymaga poprawy – ciężko podjąć trafną decyzję nie mając pełnego pojęcia o stanie łańcucha dostaw jako całości,
  • ryzyko bezwładności organizacyjnej, polegające na braku lub spóźnionej reakcji organizacji na zmieniający się krajobraz makroekonomiczny lub rynek,
  • ryzyko redukcji bazy dostawców, które z natury rzeczy ogranicza wybór w przypadku problemów z obecnym dostawcą,
  • ryzyko przekształceń własnościowych w bazie dostawców (połączeń, przejęć firm), prowadzące w efekcie do redukcji bazy dostawców.

Ryzyko możemy również sklasyfikować ze względu na to, jakiego aspektu pozyskiwanego towaru dotyczy:

  • dostępności,
  • jakości,
  • ceny.

Do pierwszej grupy będą więc należeć takie zdarzenia losowe jak awarie, czy w skrajnym przypadku zniszczenie fabryki dostawcy; strajki portowe, blokujące możliwość transportu potrzebnego nam towaru (vide problemy McDonald’s w Japonii z zaopatrzeniem we frytki na przełomie 2014 i 2015 roku); embarga gospodarcze, blokujące czasowo możliwość pozyskiwania pewnych towarów z danego obszaru.

W podgrupie ryzyka jakościowego będziemy mieli do czynienia z takimi kwestiami, jak używanie przez dostawców nieodpowiednich surowców (na myśl ciśnie się natychmiast osławione już lasagne z koniną), pogorszenie się jakości produktu w trakcie transportu (np. towaru higroskopijnego przechowywanego w nieszczelnym kontenerze, podróżującym drogą morską) czy też niewystarczająco przetestowane nowinki techniczne wdrażane przez dostawcę (swego czasu dość głośna była sprawa dostawcy kubków papierowych, który zmienił klej stosowany w produkcji, z katastrofalnym skutkiem dla swojej reputacji).

W podgrupie ryzyka cenowego wreszcie będą się mieścić wszelkie niepożądane wydarzenia, mające negatywny wpływ na cenę pozyskiwanego towaru: wzrost kosztów transportu, podwyżka cła importowego, podwyżka ceny forsowana przed dostawcę, konieczność transportowania produktu drogą powietrzną zamiast morską w obliczu zbyt krótkiego czasu realizacji dostawy…

Po scharakteryzowaniu podstawowych rodzajów ryzyka, występujących w obrębie łańcucha dostaw, przejdźmy do sposobów zarządzania tymże ryzykiem:

  1. Najskuteczniejszym sposobem zarządzania ryzykiem jest… zaprzestanie działalności z nim związanej. Niestety jednak, rozwiązanie to jest tyleż skuteczne, co niepraktyczne.
  2. Innym sposobem zarządzania ryzykiem jest jego redukcja. Polega ona na takim planowaniu poszczególnych zadań w obrębie łańcucha dostaw, aby ryzyko uległo zmniejszeniu. Można to osiągnąć np. poprzez:
    • dywersyfikację źródeł zaopatrzenia (pozyskiwanie danego towaru z kilku źródeł zamiast jednego),
    • zwiększenie poziomu zapasu, aby móc przetrwać ewentualne opóźnienia w dostawach,
    • zaostrzenie kryteriów doboru dostawców,
    • rozwój dostawców,
    • pozyskiwanie towarów z rynku lokalnego (ogranicza ryzyko opóźnień w transporcie).
  3. Jeszcze innym sposobem zarządzania ryzykiem jest jego rozpraszanie. Polega ono na dzieleniu się ryzykiem przez poszczególnych uczestników łańcucha dostaw (np. kontraktowanie towarów na warunkach DDP, z jednoczesnym uzgodnieniem wysokich kar finansowych w przypadku nieterminowości dostaw).
  4. Kolejnym sposobem zarządzania ryzykiem jest jego utrzymanie. W tym przypadku przyjmujemy do wiadomości, że ryzyko występuje, szacujemy jego koszty, a następnie ubezpieczamy się od niego finansowo. Oczywiście ten sposób może być stosowany tylko wówczas, jeśli mamy możliwość uwzględnienia kosztów ubezpieczenia w strukturze finansowej naszego przedsiębiorstwa.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.